Ağız İçi Yaraları

AĞIZ İÇİ YARALARI, ETKENLERİ ve TEDAVİSİ

Ağız içerisinde yanak ve dudak mukozasında, yumuşak damakta, dil ve diş eti üzerinde sıklıkla görülen beyaz veya kırmızı ağrılı yaralara AFT denir. Kadınlarda dahayüksek oranda olmakla beraber toplumun %20’sinde bu yaralara rastlanır .

Ağız içi yaraları (AFT) genellikle tek olarak seyretse de aynı anda birkaç bölgede birden görülebilmektedir.

Ağız içi yaralarının oluş nedenini kesin olarak bilinmemekle beraber tetikleyici faktörler söz konusudur.

Ağızda yaralara, ağızda normalde de bulunan Candida Albicans olarak isimlendirilen bir mantar türü neden olmaktadır. Var olduğu halde her durumda hastalık yapmamasının nedeni ise bağışıklık sistemimizin bu tür mantarı yok edebilmesidir. Bağışıklık sistemininzayıfladığı durumlarda ise bu yaralar ortaya çıkar. Bağışıklık sisteminingünümüzdeki en önemli düşmanlarından biri stres faktörüdür.Günümüzde migren, yüksek tansiyon ve gastrit gibi birçok hastalığın nedenleri arasında kabul edilen stres aft oluşmasının en önemli nedenlerinden birisidir. Ayrıca kadınlarda premenstural gerginlik (adet öncesi dönem) de aft oluşumunu hızlandıran faktörlerdendir.

Bağışıklık sisteminin dışında AFT ağız içi travmalara bağlı olarak ortaya çıkar. Dil , dudak ve yanak ısırılması, kırık bir diş veya restorasyonun dil ile sürekli olarak oynanması süratle AFT oluşumuna sebep olur. Yanısıra çok sıcak, ekşi, tuzlu veya acı gıdaların yumuşak dokuya hasar vermesi ile de AFT oluşabilir.

Diş macunlarının temizleme özelliğini artırmak için köpük yapıcı olarak yapılarına katılan “Sodyum Lauryl Sulhate” ( SLS ) mukoza hücrelerinin yıkımını artıran tahriş edici bir kimyasaldır . SLS bu özelliği ile AFT oluşumu üzerine direkt etkili olan bir maddedir.

Özellikle ağız içinde yaraları olan kişilerin kullanabilmesi için günümüzde daha az oranda (%1.25) SLS içeren diş macunları üretilmektedir. (Tom’s of Maine Natural Toothpaste , Oral-B Sensitive Fluoride Toothpaste.)

Bunların dışında bazı sistemik hastalıklar da AFT oluşumunu tetikleyebilir. Behçet hastalığı , genital ülser , konjuktivit , retinit , lokositoz gibi birçok sistemik belirtiler yanında ağız içerisinde oluşan tekrarlayıcı AFT’lerle kendini gösteren bir hastalıktır.Birçok malign ve otoümmin hastalıklarla birlikte de tekrarlayıcı AFT’ler görülebilmektedir.

Ayrıca B12 vitamini ve demir noksanlığı , sigara içme , tütün çiğnemenin gibi alışkanlıkların de AFT oluşumuna katkıda bulunan önemli faktörler olduğu bilinmektedir.

Ağız içi yaralarının (AFT) tedavisi

Ağız içi yaraları herhangi bir tedavi uygulanmasa da genellikle 7-10 gün sonra kendiliğinden iyileşmektedi r. AFT sorunu ile karşı karşıya olanların aşağıda sıralanan işlemlerden birini yada birkaçını uyguladıklarında daha rahat bir periyot geçirmeleri mümkündür :

Ağrıyı azaltmak ve iyileşme periyodunu kısaltmak için yapılabilecekler şunlardır.

– Sıcak, asidik ve tahriş edici gıdalardan kaçınılmalıdır.

– “2% Hydrogen Peroxide” solüsyonuna batırılan pamuk yada gazlı bez ile AFT bölgesi temizlenebilir.

– Su ile karbonat karışımından hazırlanan ince yapılı bir krem AFT üzerine sürülebilir.

– Yarım bardak suya yarım kaşık tuz ilavesi ile elde edilen solüsyonla günde üç kez gargara yapılabilir,

– Yemeklerden önce AFT bölgesine “Xylocaine” solüsyonu ya da ağız için hazırlanmış anestezik kremler uygulanabilir.

– AFT üzerine uygulanacak “Orabase”, “Gly-oxide”, “Cankaid”,”Ambesol” gibi ağız içi kremler uygulanabilir.

– “Sucralfate” tableti ılık suda eritip gargara yapılabilir.

– Özellikle başlangıç aşamasında “Tetrasiklin” tableti suda eriterek elde edilen solüsyon ile gargara yapmak AFT’nin fazla büyümesini engeller ve ağrıyı azaltır.

– Gene aftın başlangıç safhasında bölgeye bir Topikal Steroid “% 0,1’lik Triamcinalone” uygulanması ya da steroidli bir gargara “Betamethasone Syrup” ile gargara yapmak aftın fazla büyümesini engeller ve ağrıyı azaltır.

– “Chlorhexadine” gargaralar iyileşme periyodunu kısaltır.

– “Tetrasiklin” şurup la hazırlanan 12,500 ünite “Nystatin”, 1.25 mg “Diphenhydramine”, ve 0.25 mg/m “Hydrocortisone” karışımı ‘Shotgun’ solüsyonu olarak kullanılabilir.

Meriç SALBAŞ

Diş hekimi