Yeni Doğan Bebek – Tarama Testleri

YENİ DOĞAN BEBEK – TARAMA TESTLERİ
Koruyucu ve sağlık hizmetlerinin başında tarama testleri gelir ve daha yoğun olarak yenidoğan döneminde uygulanır. Bu testlerin yapılmasındaki en önemli amaç, bazı doğum hastalıklarına erken teşhis koymaktır.
Sağlıklı ve zamanında doğmuş bebeklerde tarama testleri için kan örneği, ilk bir hafta içinde alınmalıdır. Eğer ilk kan örneği doğumundan sonra ilk 48 saat içinde alınırsa, bebek bir haftalık olduktan sonra bu işlem tekrarlanmalıdır. Tarama amaçlı ideal kan örneği alma zamanı, bebeğin annesini düzenli emzirmeye başlamasından sonradır. Kan alma işlemi genellikle doğumdan 48-72 saat sonra gerçekleşir. Kan örneği bebeğin topuğundan özel filtre kâğıtlarına küçük miktarda kan damlatılarak alınır. Genellikle birkaç hafta sonra kan örneğinin incelenme işlemi sonuçlanır. Sonuçlarda istenmeyen bir durum olursa; tarama merkezinden daha önceden alınan adres ve telefon bilgileriniz yardımıyla ileri tanı ve tetkikler için sağlık kurumlarına davet edilirsiniz.
Tarama testleri, sağlık sorunu konusunda uyarıcıdır, ancak kesin olarak hastalığın varlığını göstermez. Şüphe edilen hallerde, kesin tanı için gerekli tetkikler yapılmalıdır.
Her yenidoğana yapılması gereken taramalar arasında feneilketonüri, hidrotirioidi, görme, işitme ve kalça çıkığı tarama testleri yer alır.
FENİLKETONÜRİ TARAMASI
Günümüzde ülkemiz ulusal tarama programına girmiş iki önemli hastalıktan biri fenilketonüridir. Önlenebilir zekâ geriliği sebeplerinin en önemlilerinden biridir. Doğumda normal olan bebek beslenmeye başladıktan sonra bazı protein yapı taşları vücutta birikerek beyin dokusuna zarar verir. Erken tanı ve diet tedavisi ile zeka geriliği tamamen önlenebilir.
HİPOTİROİDİ TARAMASI
İkinci en önemli durum ise tiroid bezinin yokluğu yada az olması sonucu ortaya çıkan doğum hipotiriodi hastalığıdır. Bu hastalık da önlenebilir zeka geriliği nedenlerinin en önemlilerindendir. Erken tanı ve hormon tedavisi ile zeka geriliği tamamen önlenebilir.
GÖRME TARAMASI
Görme taraması, bebeğin gözlerine tutulan ışık veya bir nesneyi takip etmesi ile yapılır. Eğer erken doğum öyküsü, çok düşük doğum aralığı, ailede görme problemi öyküsü varsa ayrıntılı görme muayenesi yapılması gereklidir.
İŞİTME TARAMASI
Doğumdan sonra ilk haftalarda yapılmalıdır. Özel bir cihaz yardımıyla bebeğin kulağına titreşimler gönderilir ve bu titreşimlere verdiği tepki ölçülür. Testin sonucu normal olsa da bazı durumlarda işitme sorunu zaman içinde gelişebilir. Bu nedenle anne babalar bebeğin işitme durumunu yakından takip etmelidir.

KALÇA ÇIKIĞI TARAMASI

Kalça çıkığı, önlenebilir ya da erken tanı konulursa kolaylıkla tedavi edilebilir bir sağlık sorunudur. Sağlam çocuk muayenesi sırasında doktorunuz tarafından kalça muayenesi yapılır. Gerekli durumlarda kalça ultrasonografisi ya da grafisi ile kesin tanı konulabilir.
Kalça çıkığı, bebeğin anne karnındaki gelişimi sırasında gelişen iskelet anormallikleri sonucu olabileceği gibi doğumdan sonra da olabilir. Kız bebeklerde ekeklere göre daha fazla görülür. Ailede daha önce kalça çıkığı görülen ve sakat gelişen doğan bebeklerde görülme sıklığı daha yüksektir.

Mukaddes Gürbüz ÇETİNKAYA
Yenidoğan Hemşiresi